WRECSAM (Regent Street)

Bydd Amgueddfa Bwrdeistref Sirol Wrecsam yn eich dwyn yn ôl i'r gorffennol. Mae digonedd i'w weld ac i'w wneud yn yr Amgueddfa, gan gynnwys yr Adran Loeren flaengar.

Mae tŵr Eglwys y Plwyf St Giles yn tremio dros Wrecsam, ac fe'i hystyrir yn gyffredinol fel yr enghraifft orau o bensaernïaeth Gothig yng Ngogledd Cymru. Ymfudodd Elihu Yale, a gladdwyd ym mynwent Eglwys St Giles, i America o Lanarmon-yn Iâl, a chodwyd y Brifysgol enwog ar ei ôl. Mae atgynhyrchiad o dŵr St Giles sy'n 136 troedfedd o uchder wedi ei osod i mewn i Brifysgol Iâl yn America.

Tra yn yr ardal cofiwch ymweld â: Gwaith Haearn a Chanolfan Treftadaeth y Bers, a'r Chwareli Plwm a Pharc Gwledig Minera.

Yn y Bers, dwy filltir i'r gorllewin o Wrecsam, mae'r ffwrneisi a'r ffowndrïau a gynhyrchodd ganonau ar gyfer Rhyfel Annibyniaeth America a silindrau ar gyfer peiriannau ager James Watt ar waith unwaith eto. Mae'r amgueddfa hefyd yn adrodd hanes James 'Iron Mad' Wilkinson a'i Waith Haearn enwog yn y 18ed ganrif.

Ym Minera, bedair milltir i'r gorllewin, bu gweithfeydd plwm yma ers y Canol Oesoedd o leiaf. Mae gweddillion y gwaith prosesu plwm o'r 18ed ganrif a'r 19ed ganrif, tŷ peiriant trostlath, peiriant winio a chwt bwyler wedi cael eu cloddio, eu hadfer ac maent yn cael eu harddangos. Mae Canolfan Dehongli yn rhoi braslun o hanes y safle. Mae parc gwledig yn amgylchynu'r gweithfeydd plwm gyda theithiau llawn golygfeydd a lle picnic. Mae'r lleoliad ar agor ar benwythnosau o fis Mai hyd at ddechrau mis Medi, ond dylech gysylltu â'r lle am ragor o fanylion.

Dychwelwch i Wrecsam ar gyfer Erddig (arwyddion yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol) gan gymryd ffordd yr A483 2 filltir i'r de

ERDDIG

Byddwch yn camu'n ôl i'r 17ed ganrif a'r 18ed ganrif yn Erddig yn un o'r safleoedd mwyaf hynod ym Mhrydain sy'n eiddo i'rYmddiriedolaeth Genedlaethol, yn bennaf oherwydd y berthynas a oedd yn bodoli rhwng teulu'r tŷ a'u gweision. Mae teithiau "O'r Pantri i'r Parlwr" ar gael er mwyn rhoi cipolwg o fywyd gwas mewn tŷ gwledig yn y 18ed ganrif a'r 19ed ganrif. Ewch i grwydro'r Ystafelloedd Swyddogol, ystafelloedd cysgu y gweision, yr adeiladau allanol, yr ardd ffurfiol lle gellir gweld y Casgliad Eiddew Cenedlaethol, a'r parc gwledig.

Ailymunwch â ffordd yr A483 i'r de ar gyfer yr A539 i Langollen

LLANGOLLEN

Teithiwch yn ôl i gyfnod y Rhaglywiaeth ym Mhlas Newydd, cartref Boneddigesau Llangollen rhwng 1780 a 1829. Roedd mawrion y cyfnod yn ymweld yn aml â Boneddigesau Llangollen, gan gynnwys y Dug Wellington, William Wordsworth a Syr Walter Scott.

Gadawodd Thomas Telford, y peiriannydd sifil o'r 18ed ganrif, ei farc o gwmpas Llangollen gyda'r traphontydd dŵr godidog ym Mhontcysyllte a'r Waun, ar Gamlas Llangollen.

Dewch i fwynhau'r golygfeydd bendigedig ym Mro Llangollen ar y Lein Fach. Lleolir gorsaf Llangollen mewn llecyn deniadol ger y bont dros Afon Dyfrdwy; felly ewch am siwrnai hamddenol mewn trên ager i orsaf a adferwyd yng Ngharrog sydd mewn lleoliad prydferth.

Rheilffordd Llangollen ccc, Yr Orsaf, Abbey Road, Llangollen LL20 8SN Ffôn: 01978 860979 (Ffoniwch 01978 860951 i gael amserlen ar lafar)

Dewis arall yw mynd am daith hamddenol mewn ceffyl a chert ar hyd y gamlas, neu deithio mewn cwch cul, sef y 'Thomas Telford', ar draws Traphont Pontcysyllte, sy'n codi 126 o droedfeddi uwchben Afon Dyfrdwy.

Canolfan Gwch Ceffyl a Chert, Y Lanfa, Llangollen Ffôn: 01978 869702

Cewch gyfle yn Llangollen i deithio, ac nid yn ôl i'r gorffennol yn unig, ond hefyd rhwng gwahanol ddiwylliannau, heb hyd yn oed adael y dref! Mae'r Eisteddfod Ryngwladol fyd-enwog Llangollen a gynhelir ym mis Gorffennaf yn denu corau, cerddorion, cantorion gwerin a dawnswyr o bob cyfandir. Er mwyn cael rhaglen lawn o'r digwyddiadau a manylion y dyddiadau, cysylltwch â Swyddfa'r Eisteddfod, Llangollen LL20 8NG Ffôn: 01978 861501/860236.

Cymerwch ffordd yr A5 i'r gorllewin sy'n arwain at y Waun, 8 milltir i'r de o Wrecsam.

Datblygwyd cysylltiadau hanfodol y rheilffordd a'r gamlas â'r Waun yn yr 19ed ganrif, drwy'r ffordd a daeth yn arhosfan i deithwyr y goets fawr ar ffordd y post rhwng Llundain a Chaergybi. Ym 1801, cyrhaeddwyd y Waun gan gangen Llangollen o gamlas Undeb Sir Amwythig.

Mae'r tyrrau drwm crwn yng Nghastell y Waun (yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol), a godwyd 700 mlynedd yn ôl, yn cynnig golygfeydd deniadol dros y gerddi ffurfiol a'r parcdiroedd hanesyddol. Dewch i mewn i'r Ystafelloedd Swyddogol urddasol, gyda'u gwaith plastr coeth, eu tapestrïau a'u portreadau helaeth. Dylech gysylltu âr Ymddiriedolaeth i gael gwybod a yw ar agor oherwydd cyfyngiadau Clwy Traed a'r Genau.

Croeswch y ffin o Gymru er mwyn crwydro tref hanesyddol Croesoswallt yn Sir Amwythig. Croesoswallt oedd pencadlys Cwmni Rheilffordd y Cambrian hyd nes iddo ymuno â Chwmni Rheilffordd Great Western ym 1922.

Lleolir Rheilffordd Gul Croesoswallt yn Amgueddfa Trafnidiaeth y Cambrian yng nghanol Croesoswallt. Yma ceir peiriannau ager, coetsis i deithwyr a wagenni nwyddau, yn ogystal ag arddangosfa barhaol o hen feiciau, beiciau modur a phosteri a phethau cofiadwy cysylltiedig. Mae cyfle i deithio ar y rheilffordd ar ddyddiau penodol. Cynhelir dyddiau ager ar ddydd Sul olaf y mis rhwng mis Ebrill a mis Medi.

Ailymunwch â ffordd yr A483 wedi gadael Croesoswallt.

Croeswch y ffin yn ôl i Gymru ac ewch i'r de i gyrraedd pen y daith yn y Trallwng gan gadw golwg am Gamlas Mynwy sy'n rhedeg yn gyfochrog â'r A483.

Dewch i ymweld â Chanolfan Gamlas ac Amgueddfa Powysland a Trefynwy sydd wedi ennill gwobrau. Cewch gyfle i brofi naws y gorffennol yn Sir Trefaldwyn o gyfnod helwyr Oes y Cerrig i fywyd yn nyddiau oes Fictoria.

Wedi mwynhau ymweliad â'r amgueddfa, beth am fynd ar daith mewn cwch camlas o'r lanfa wrth ochr yr Amgueddfa? Am ragor o fanylion, cysylltwch â Montgomery Canal Cruises, Severn Street Wharf, Y Trallwng SY21 7AQ Ffôn: 01938 553271

Safleoedd eraill i ymweld â nhw ger Y Trallwng:

Amgueddfa Cerfluniau Andrew Logan

Mae Rheilffordd Gul Y Trallwng a Llanfair yn rheilffordd gul wyth milltir o hyd hyfryd sy'n rhedeg ar hyd tir bryniog ar y ffin rhwng y Trallwng a phen draw'r lein yn Llanfair Caereinion. Mae'r trên yn un o'r 'Great Little Trains of Wales' gwreiddiol, ac nid yw wedi newid fawr ddim ers 100 mlynedd, gyda nifer o beiriannu ager a cherbydau gwreiddiol. Mae'r gwasanaethau trên yn weithredol rhwng y Pasg a mis Hydref. Am ragor o wybodaeth cysylltwch â: Rheilffordd Gul y Trallwng a Llanfair, Yr Orsaf, Llanfair Caereinion SY21 OSF Ffôn: 01938 810441

Llongyfarchiadau! Rydych wedi cyrraedd pen eich taith yn llwyddiannus. Rydym yn gobeithio y byddwch yn teithio ar hyd y llwybr hwn eto ac yn ymweld â'r mannau na chawsoch gyfle i'w gweld y tro cyntaf yn ogystal ag ymweld â'ch hoff leoedd eto.